Resultaten

Geen resultaten

We hebben niet gevonden wat je zoekt. Probeer een ander woord.

Ondernemen

Viagroep

Onderwijzen

Viagroep

Onderzoeken

Viagroep

Stekkers en stopcontacten; NRC Handelsblad & KRO Reporter

19 October 2015 onderzoeken

Uit onderzoek van NRC Handelsblad en Reporter Radio komt een beeld naar boven van een disfunctionele markt die door leveranciers maximaal wordt benut. En van gemeenten die de situatie door onkunde, gewenning of hulpeloosheid grotendeels op haar beloop laten. Gevolg: gemeenten geven onnodig honderden miljoenen per jaar te veel uit, schatten deskundigen. ICT-systemen zijn niet up-to-date, digitale dienstverlening aan burgers blijft achter.

Volgens conservatieve schattingen geven gemeenten jaarlijks nu al tussen de 1,5 en 2 miljard euro uit aan ICT. Dat zal de komende jaren toenemen, nu het Rijk ze verantwoordelijk heeft gemaakt voor jeugdzorg, langdurige zorg en arbeidsmarktgehandicapten. Dat vergt weer nieuwe software. 
 

Stekkers en stopcontacten

„Stel je voor dat je bank zegt: sorry, de komende maanden kunnen we even geen geld overmaken naar klanten van onze concurrent, want die heeft iets aan zijn systemen gewijzigd en daarom kunnen we even niet communiceren. Toch is dat precies wat PinkRoccade en Centric doen.”

De vergelijking wordt gemaakt door een kenner van de software waarmee gemeenten hun wettelijke taken uitvoeren – van het verstrekken van paspoorten tot het regelen van de vuilnisophaaldienst. Kleine gemeenten hebben daarvoor al tientallen applicaties, de grote hebben er vaak meer dan honderd.

Nu de samenleving digitaliseert, willen gemeenten dat die programma’s moeiteloos op elkaar aansluiten. Voor een applicatie die bouwvergunningen verwerkt is het bijvoorbeeld handig als die eenvoudig toegang biedt tot de Basisadministratie Adressen en Gebouwen. Liefst alsof je een stekker in een stopcontact steekt. En dat is juist wat de grote leveranciers niet lukt: 70 procent van de gemeenten heeft problemen om applicaties te koppelen. Om in de stekkermetafoor te blijven: programma’s van verschillende leveranciers hebben verschillende stekkers en stopcontacten. Om met elkaar te kunnen praten, zijn ‘verloopstekkers’ nodig. Voor elke verbinding een andere stekker. Of het digitale equivalent van een ‘universele verloopstekker’, maar dat is nóg duurder.

Zo komen Centric en PinkRoccade opnieuw om de hoek kijken. Als grote leveranciers bepalen zij de specificaties van ‘stekkers en stopcontacten’. Die veranderen ook steeds, waardoor, tegen uurtarief, de verloopstekkers moeten worden verbouwd. En volgens sommige ambtenaren delen ze die specificaties niet met met concurrenten – die zo van hun systemen worden buitengesloten.

Mensuren

Er zijn wel standaardspecificaties om programma’s te laten aansluiten, maar die worden zo slecht toegepast, dat ze „elkaar volstrekt niet begrijpen”, ontdekte Peter Baars, informatie- en automatiseringsadviseur van de gemeente Elburg. De gemeente wilde informatie over gebouwen delen, maar dat lukte niet. „Het is helemaal niet ingewikkeld. Maar de leverancier denkt voor de oplossing een maand aan mensuren nodig te hebben. Dan heb je het over 25.000 euro.”

Het is een terugkerende klacht in de enquête: „koppelverkoop”. PinkRoccade en Centric zijn verantwoordelijk voor de gebrekkige koppelingen, maar als duopolisten zijn ze óók de enigen die er iets aan kunnen doen. Voor duur geld, en dan nog blijft het systeem vaak rammelen.

Voor zo’n klus betaalde een ambtenaar PinkRoccade anderhalf jaar geleden nog 34.000 euro. Vorige maand moest er weer nieuwe koppelsoftware komen omdat de gemeente met drie andere ging fuseren. Kosten: 50.000 euro.

Veel gemeenteambtenaren zien hierin een bewuste strategie om de markt zo gesloten mogelijk te houden, en gemeenten afhankelijk, zo blijkt uit de enquête. Volgens sommige ambtenarenzijn gemeenten deels zelf schuldig. Jarenlang hebben ze maatwerk geëist, wat de software onmogelijk complex heeft gemaakt.

‘Dan komen we toch niet?’

Een oplossing is niet eenvoudig – een gemeente is vaak helemaal verweven met de software van een belangrijke leverancier. Dat maakt het „complex en heel duur” om over te stappen, zegt Dirk-Jan Knol, wethouder van Bodegraven-Reeuwijk met ICT in zijn portefeuille. „Wij kunnen het niet maken om even twee weken geen paspoorten uit te geven.”

Leveranciers gebruiken hun macht ook om voor simpele handelingen hoge bedragen te vragen, oordelen veel ambtenaren. Vasthoudende onderhandelaars ontdekken namelijk forse marges.

Een ICT-ambtenaar van een middelgrote gemeente vertelt hoe Centric voor het installeren van een standaardkoppeling tussen twee courante programma’s 22.500 euro vroeg. De ambtenaar weigerde te betalen. Tot verbazing van de accountmanager van Centric, die van geen enkele andere gemeente een klacht had

gekregen. Deze ambtenaar kreeg een nieuwe offerte: 7.500 euro. Zulke anekdotes worden onderbouwd door offertes en correspondentie. Het zijn geen incidenten: de enquête bevestigt de scheve verhouding tussen prijs en kwaliteit. Slechts zestien procent van de respondenten is er tevreden over, de helft van de gemeenten zegt ontevreden tot zeer ontevreden te zijn.

Leveranciers berekenen kosten per inwoner, zodat grote gemeenten voor dezelfde software meer betalen. Ook de niet-onderhandelbare uurtarieven vormen een bron van ergernis: „Ik wilde geen 150 euro per uur betalen”, aldus een ambtenaar. „Ik kreeg te horen: ‘Dan komen we toch niet?’”

En onderhoud blijft nodig. De applicaties van PinkRoccade en Centric zijn degelijk, schrijft een ambtenaar, maar „stokoud, waardoor onderhoud enorm duur wordt”. Zo blijven de bedrijven verdienen aan het in stand houden van oude systemen, en is er geen prikkel om echt te vernieuwen.

We hebben ons te veel tegen elkaar uit laten spelen

Wat leveranciers wel doen, is ongevraagd nieuwe snufjes aan bestaande programma’s toevoegen. Om vervolgens de prijs te verhogen. Wat gemeenten zelf willen, is minder belangrijk. „Uiteindelijk bepalen de twee leveranciers wat gemeenten geleverd krijgen”, zegt de Arnhemse wethouder Martijn Leisink. „Je kunt veel van je dienstverlening zelf bepalen, zolang het maar past binnen het idee wat de leveranciers voor jou hebben bedacht.”

Aan het echte probleem komen gemeenten niet eens toe, zegt Hans Mulder, professor aan de Antwerp Management School:„Veel gemeenten zijn blijkbaar al blij dat ze hun huidige systemen in de lucht weten te houden. Maar voor nog geen tiende van de kosten die we in Nederland uitgeven, zou je een hele digitale overheid kunnen opzetten die de kwaliteit van gemeentelijke dienstverlening aan burgers echt verhoogt. Moderne ICT zou honderden miljoenen kunnen uitsparen. Stel je voor wat je met dat geld kan doen.” 

Stekkers en stopcontacten; NRC Handelsblad & KRO Reporter
Tags Deel

VIAgroep

Venture Informatisering Adviesgroep NV, kortweg VIAgroep is gevestigd in Rijswijk en ingeschreven in het handelsregister Haaglanden onder nummer 164.764.

Hans Mulder in 60 seconden.

Hans Mulder in 60 seconden.

JW Player goes here

twitter feed

In Chaos We Trust https://t.co/j0oqDvVqTV
23 december Ondernemerspanel: of het helpt om topmannen veel te betalen? https://t.co/Wan5RqBKy5
SJSU joins DEMO community https://t.co/XjCltFbFx0
Developed by U-Lab